wystawy i wernisaże
Od 2008-11-07 do 1970-01-01
Na wystawie zobaczymy fotografie z żydowskiego cmentarza w Bytomiu. Tomasz Szemalikowski zafascynowany odmiennością cmentarza i jego specyficznym wyglądem, postanowił go utrwalić i pokazać. Cykl prac obejmuje cztery pory roku. Ponad 20 dużych i wyrazistych fotografii przybliży nam inny świat. Świat za wysokim murem. Osypujące się piaskowe nagrobki, nagrobki pochłonięte przez morze roślinności, mgły unoszące się nad cmentarzem - takie klimaty wyłaniają się z czarno - białych obrazów. Autor fotografii próbuje przekazać nam szczególną tajemnicę miejsca, które rządzi się określonymi prawami.
Cmentarz żydowski określany bywa domem życia – bet chajim, domem grobów – bet kewarot, domem wieczności – bet olam, w Polsce funkcjonuje określenie kirkut. Z cmentarzem związane są określone nakazy. Uznaje się, że zmarli są rytualnie nieczyści, zatem grób i cmentarz to również miejsca nieczyste; cmentarze zakładano co najmniej 25 metrów od zabudowań, ogradzano wysokim murem, w pobliżu budowano dom przedpogrzebowy. Żydzi uczestniczą w pochówku lub udają się na groby bliskich albo cadyków, zawsze w każdą rocznicę śmierci oraz pięć razy w ciągu roku m.in. podczas świąt Paschy, w Dzień Pojednania czy święto Sukkot.
Na cmentarzu nie wolno umieszczać wszelkich przedstawień postaci ludzkich, w tym fotografii i rzeźb; nie przynosi się kwiatów ciętych, nie wyrywa się z korzeniami roślin, nie usuwa kamyków celowo tu przynoszonych (są wyrazem pamięci). Nie wolno likwidować ani cmentarza, ani pojedynczego grobu, co wynika z wiary, że w tym określonym miejscu zmarły oczekuje na sąd ostateczny.
Te nakazy, jak zobaczymy na pracach Tomasza Szemalikowskiego, bywają łamane. Zobaczymy na przykład nagrobki, na których są zdjęcia, chociaż piękniejsze są te ukrywające pod postacią symbolu pewne informacje.
Świecznik oznaczający pochowaną kobietę , dzbanek wskazujący, że zmarły pochodził z rodu kapłanów, czy nagrobek z uskrzydloną klepsydrą.
Nagrobki zdradzają fragmenty historii dawnej, bolesne dzieje historii najnowszej. Indywidualne losy wpisane w życie zbiorowości. Mamy nadzieję, że zdjęcia Tomasza Szemalikowskiego zachęcą zwiedzających do
głębszego i szerszego poznawania różnych odcieni bardzo ciekawej kultury żydowskiej, splecionej bardzo ściśle z wiarą.
Tomasz Szemalikowski, urodzony w Bytomiu, absolwent Policealnego Studium Fotograficznego
w Katowicach. Od 1993 pracuje w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu, gdzie specjalizuje się w dokumentowaniu zbiorów, ekspozycji i imprez. Fotografuje także dla Muzeów w Chorzowie i Sosnowcu. Współpracuje z Życiem Bytomskim, zamieszczał zdjęcia w Dzienniku Zachodnim, Gwarku i w Gościu Niedzielnym.
Prezentował prace na wystawach:
Charaktery ( Bielsko-Biała; 1994),
Sesja w czerni i bieli ( Bytom, 2002),
Kobiety Bytomia - portret nieobojętny (Bytom, 2005),
Kobiety subiektywnie (Bytom, Gliwice 2007),
Bytomianki wczoraj i dziś, Muzeum Górnośląskie, (Bytom, 2008).
W 2002 otrzymał wyróżnienie na Festiwalu Sztuki Wysokiej w Bytomiu.
Wystawa zorganizowana przez Urząd Miejski w Bytomiu, Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej z Gliwic, Muzeum Górnośląskie w Bytomiu i przy współudziale Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Katowicach jest jedną z wielu imprez towarzyszącym obchodom upamiętniania 70. rocznicy wydarzeń Nocy Kryształowej.
Muzeum Górnośląskie 
